Spadek o 22% w I kwartale przypisywany wyprzedzającemu efektowi nowej opłaty w wysokości 40 zł i wzmożonym kontrolom
Sprzedaż jednorazowych e-papierosów w Polsce już odnotowała znaczący, 22-procentowy spadek rok do roku w pierwszym kwartale 2025 roku, jeszcze zanim 1 lipca wejdzie w życie istotna nowa akcyza. Ten wyprzedzający spadek przypisuje się nowej polityce fiskalnej Ministerstwa Finansów, która nałoży akcyzę w wysokości 40 zł (ok. 9–10 €) na liquidy stosowane w jednorazowych e-papierosach, co może podnieść ich cenę detaliczną o kilkadziesiąt procent.
Według danych z monitoringu rynku branży tytoniowej, przywołanych przez „Rzeczpospolitą”, sprzedaż jednorazowych e-papierosów spadła z 12,72 mln sztuk w I kwartale 2024 roku do 9,89 mln sztuk w I kwartale 2025 roku. To wyraźny kontrast wobec rekordowego 2023 roku, gdy średnia kwartalna sprzedaż zbliżała się do 25 mln sztuk. Producenci już teraz mieli zacząć wycofywać te produkty z rynku w oczekiwaniu na zmiany podatkowe.
Do spadku sprzedaży mogła się również przyczynić wzmożona w ostatnich miesiącach działalność kontrolna Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). Kontrole objęły zarówno szarą strefę, jak i legalnie działające firmy. Przykładowo w lutym 2025 roku funkcjonariusze celni zatrzymali 3 000 jednorazowych e-papierosów o pojemności 10 ml, które nie miały wymaganych znaków akcyzy i przekraczały ustawowy limit pojemności zbiorniczka wynoszący 2 ml. Zaostrzona kontrola firm działających zgodnie z prawem miała też wpłynąć na terminowość dostaw produktów do sklepów, co dodatkowo odbiło się na wolumenie sprzedaży.
Ministerstwo Zdrowia rozważało wcześniej administracyjny zakaz sprzedaży, ale jak dotąd go nie wprowadziło. Komisja Europejska zatwierdziła nowe przepisy akcyzowe, a środowiska medyczne apelują o ich wdrożenie przed wakacjami — okresem, w którym młodzież częściej sięga po nikotynę po raz pierwszy. Z ekonomicznego punktu widzenia akcyza w wysokości 40 zł mogłaby podnieść cenę jednorazowego e-papierosa z około 20 zł do niemal 50 zł, co mogłoby skutecznie zniechęcić młodych, wrażliwych na cenę konsumentów. Raport Polskiego Towarzystwa Postępów Medycyny „Medycyna XXI” wskazuje, że 63% młodych użytkowników nikotyny wybiera e-papierosy, wobec 33% sięgających po tradycyjny tytoń.
Przemysław Ruchlicki z Krajowej Izby Gospodarczej przyznał, że nowe regulacje prawdopodobnie ograniczą atrakcyjność kolorowych, aromatyzowanych jednorazowych e-papierosów i mogą również ukrócić sprzedaż niezgodnych z wymogami produktów z importu. Skrytykował jednak błyskawiczne tempo prac legislacyjnych nad podwyżką akcyzy, zauważając, że rząd w dużej mierze zignorował ostrzeżenia branży przed możliwym rozrostem szarej strefy, a takie metody podważają zaufanie przedsiębiorców do państwa.