Nowa ustawa ma zamknąć pięcioletnią lukę regulacyjną dotyczącą popularnych produktów
Polska wreszcie ureguluje dynamicznie rosnący rynek woreczków nikotynowych, zamykając pięcioletnią próżnię regulacyjną, która — jak ostrzegają eksperci — stwarza zagrożenie dla zdrowia publicznego, zwłaszcza wśród młodzieży. Posiedzenie sejmowej Komisji Zdrowia zaplanowane na 7 maja poświęcone będzie nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, obejmującej konkretnie zasady dotyczące tych beztytoniowych, doustnych produktów nikotynowych.
Eksperci z think tanku Forum Prawo dla Rozwoju podkreślili pilną potrzebę regulacji. Woreczki nikotynowe, które weszły na polski rynek około 2020 roku, w dużej mierze wymykały się obowiązującym przepisom dotyczącym tytoniu i e-papierosów ze względu na swój specyficzny skład (brak tytoniu) oraz sposób użycia. Dr Konrad Hennig, dyrektor programowy Forum, wskazał, że brak nadzoru oznacza, iż obecnie nie obowiązują żadne prawne ograniczenia wieku, limity zawartości nikotyny, wymogi ostrzeżeń na opakowaniach ani ograniczenia kanałów sprzedaży — dzięki czemu woreczki można łatwo kupić w internecie, w automatach sprzedażowych i w sklepach bez weryfikacji wieku.
„To sytuacja niezwykła i nieoczekiwana” — stwierdził dr Hennig, podkreślając ryzyko niekontrolowanego dostępu nieletnich do tych produktów.
Kluczowe założenia proponowanych regulacji:
Projekt nowelizacji, który przeszedł już trzymiesięczną procedurę notyfikacji technicznej w Komisji Europejskiej bez zastrzeżeń, ma temu zaradzić poprzez wprowadzenie kilku kluczowych rozwiązań:
- Zakaz sprzedaży nieletnim: Zakaz sprzedaży woreczków nikotynowych osobom poniżej 18. roku życia.
- Ograniczenia kanałów sprzedaży: Zakaz sprzedaży przez internet i w automatach sprzedażowych.
- Wymogi dotyczące opakowań: Obowiązkowe ostrzeżenia zdrowotne na opakowaniach.
- Limit zawartości nikotyny: Wprowadzenie limitu zawartości nikotyny, prawdopodobnie na poziomie 20 mg na gram (mg/g). Dr Hennig zauważył, że obecnie niektóre woreczki mogą zawierać skrajnie wysokie dawki (nawet 50 mg na woreczek), co stwarza poważne zagrożenie dla zdrowia nieświadomych użytkowników.
- Kontrola składu: Zakaz stosowania w woreczkach substancji rakotwórczych.
Dr Hennig określił projekt ustawy jako „dobry” i zdolny rozwiązać problemy narosłe przez pięć lat braku regulacji. Zaapelował o jego szybkie przyjęcie przez parlament, ostrzegając przed ewentualnymi poprawkami zgłaszanymi w ostatniej chwili, które mogłyby dodatkowo opóźnić wejście przepisów w życie, i argumentując, że ani producenci, ani politycy nie mają wyraźnego interesu w odwlekaniu tych niezbędnych regulacji.
Wzrost rynku a obecne opodatkowanie
Mimo braku regulacji zdrowotnych woreczki nikotynowe objęto akcyzą w październiku 2024 roku, a przewidywane wpływy z tego tytułu mają wynieść około 170 mln zł w ciągu trzech lat. Rynek jest znaczący: obecną roczną sprzedaż szacuje się na 200 mln sztuk, a prognozy mówią o szybkim wzroście do 300 mln w 2026 roku i 450 mln w 2027 roku. Uwydatnia to paradoks, na który zwrócił uwagę dr Hennig: opodatkowanie produktu przy jednoczesnym braku regulacji jego składu i ograniczeń dostępu młodzieży stoi w sprzeczności z celami kompleksowej polityki antynikotynowej w zakresie zdrowia publicznego.
Nadchodzące przepisy mają wreszcie dostosować regulacje zdrowotne do rosnącej obecności produktu na rynku i istniejących ram podatkowych.