Wraz z rosnącą popularnością jednorazowych e-papierosów w Europie kolejne kraje zmagają się z wyzwaniami związanymi z wprowadzaniem zakazów tych produktów. Za przykładem Wielkiej Brytanii zamiar zakazania sprzedaży jednorazowych e-papierosów wyraziły m.in. Francja, Belgia, Polska, Australia i Nowa Zelandia. Droga do uchwalenia tych zakazów jest jednak naznaczona opóźnieniami i przeszkodami.
Polska: gwałtowny wzrost sprzedaży i opóźnione przepisy
W Polsce sprzedaż jednorazowych e-papierosów w ostatnich latach gwałtownie wzrosła. Z danych wynika, że w 2022 roku osiągnęła 32 mln sztuk, a w 2023 roku miała przekroczyć 100 mln sztuk. Centrum Monitorowania Rynku szacuje wartość polskiego rynku jednorazowych e-papierosów na ok. 2 mld zł (500 mln dolarów).
Minister zdrowia Izabela Leszczyna, która w wywiadzie telewizyjnym określiła zakaz jednorazowych e-papierosów jako „pilny”, przyznała niedawno, że planowane na marzec zakończenie prac nad przepisami opóźniło się z powodu innych zadań. Zapewniła, że projekt zostanie ukończony najpóźniej w kwietniu.
Francja: porozumienie w parlamencie i wdrożenie we wrześniu
21 marca francuski parlament osiągnął porozumienie w sprawie zakazu jednorazowych e-papierosów. Zakaz, który ma wejść w życie pod koniec września 2024 roku, obejmuje produkcję, sprzedaż oraz bezpłatne przekazywanie tych produktów. Za naruszenie przepisów grozić będzie grzywna w wysokości 100 000 euro.
Projekt ustawy został przyjęty przez parlament w grudniu 2023 roku, jednogłośnie zatwierdzony przez Senat na początku lutego, a 21 marca uzgodniony w komisji mieszanej (CMP) złożonej z przedstawicieli obu izb parlamentu. Rząd niezwłocznie ogłosił decyzję o notyfikowaniu przepisów Komisji Europejskiej, która ma sześć miesięcy na ich zatwierdzenie, zanim wejdą w życie we wrześniu.
Belgia: opodatkowanie i zgoda Komisji Europejskiej
Belgia przyjęła dwutorowe podejście do problemu jednorazowych e-papierosów. Od 1 stycznia 2024 roku kraj wprowadza nowy podatek od liquidu do e-papierosów w wysokości 15 eurocentów za mililitr. Rzecznik Ministerstwa Finansów poinformował, że stawka ta jest zbieżna ze stawką obowiązującą w Niemczech i w najbliższych latach prawdopodobnie wzrośnie.
Ponadto władze Belgii zdecydowały o zakazie sprzedaży jednorazowych e-papierosów od 1 stycznia 2026 roku. Aby działać zgodnie z prawem europejskim, a konkretnie z dyrektywą w sprawie wyrobów tytoniowych (dyrektywa 2014/40/UE), Belgia potrzebuje zgody Komisji Europejskiej na wdrożenie nowych przepisów. Komisja Europejska ogłosiła już poparcie dla belgijskiego projektu, co otwiera temu krajowi drogę do tego, by jako pierwszy w UE zakazał jednorazowych e-papierosów.
Apele o działania i reakcja branży
W marcu 2023 roku siedem dużych organizacji, w tym Europejskie Stowarzyszenie Gospodarki Odpadami i Wykorzystania Zasobów (FEAD) oraz Europejska Konfederacja Spalarni Odpadów (CEWEP), wspólnie zaapelowało o zakaz jednorazowych e-papierosów do końca 2024 roku. Ich główną obawą jest wpływ baterii litowych zawartych w tych produktach na środowisko – baterie te, wskutek niewłaściwej utylizacji, były przyczyną pożarów.
W odpowiedzi na rosnące obawy luksemburskie linie lotnicze Cargolux ogłosiły, że wraz ze swoją włoską spółką zależną zaprzestaną transportu jednorazowych e-papierosów. Firma wyraziła nadzieję, że inne przedsiębiorstwa logistyczne pójdą w jej ślady, co mogłoby wpłynąć na łańcuch dostaw i produkcji jednorazowych e-papierosów w Europie.
Wraz z trwającą debatą na temat jednorazowych e-papierosów pozostaje pytanie, jak skutecznie i szybko kraje europejskie wdrożą proponowane zakazy. Przeszkody napotykane przez ustawodawców oraz reakcje przedstawicieli branży pokazują, jak złożone jest rozwiązanie tego narastającego problemu przy jednoczesnym godzeniu względów zdrowia publicznego, ochrony środowiska i interesów gospodarczych.