Polska odkłada zakaz sprzedaży e-papierosów nieletnim do II kwartału 2025 r.

Polska odkłada zakaz sprzedaży e-papierosów nieletnim do II kwartału 2025 r.

Polska potrzebuje skutecznych przepisów, które uniemożliwią sprzedaż e-papierosów — zarówno z nikotyną, jak i bez niej — osobom nieletnim. Obecne prawo nie rozwiązuje tego problemu w wystarczającym stopniu, przez co produkty te są zbyt łatwo dostępne dla młodzieży. Ministerstwo Zdrowia przygotowało nowelizację przepisów, aby temu zaradzić. Zgodnie jednak z najnowszą wersją projektu nowe regulacje raczej nie wejdą w życie przed drugim kwartałem 2025 r.

Obecny zakaz pozostaje martwy

Obowiązujący zakaz sprzedaży wyrobów tytoniowych, papierosów elektronicznych oraz pojemników zapasowych z płynem zawierającym nikotynę osobom poniżej 18. roku życia, uregulowany w art. 6 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, w praktyce nie działa. Co więcej, nie obejmuje on produktów niezawierających nikotyny. Jacek Fundowicz, prezes zarządu Instytutu Prognoz i Analiz Gospodarczych Fundacji Naukowej, podkreślił podczas lutowego posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Przeciwdziałania Uzależnieniom, że przepisy istnieją, ale nie są egzekwowane.

Proponowane zmiany i harmonogram wdrożenia

W lipcu Ministerstwo Zdrowia przedstawiło projekt nowelizacji ustawy, której celem jest wprowadzenie zakazu sprzedaży wszelkiego rodzaju papierosów elektronicznych i pojemników zapasowych osobom poniżej 18. roku życia — niezależnie od tego, czy produkt zawiera nikotynę. Projekt zakazuje również wszelkich form promocji i reklamy takich produktów. Choć minister zdrowia Izabela Leszczyna początkowo planowała, że przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2025 r., stało się jasne, że ten termin nie jest już realny.

Najnowsza wersja projektu, opublikowana po konsultacjach społecznych, wydłuża okres przejściowy na wejście w życie nowych przepisów. Zgodnie ze zmienionym projektem papierosy elektroniczne i pojemniki zapasowe z płynem beznikotynowym, niespełniające wymogów nowej ustawy, będą mogły pozostawać w obrocie nie dłużej niż przez sześć miesięcy od dnia wejścia przepisów w życie.

Katarzyna Fortak-Karasińska, radca prawny i założycielka kancelarii F/K Legal, wyjaśnia, że zmiana ta w praktyce opóźnia wdrożenie ustawy. Produkty w starych opakowaniach, bez wymaganych ostrzeżeń, nie będą mogły trafiać na rynek dopiero po upływie sześciu miesięcy od wejścia ustawy w życie.

Ministerstwo Zdrowia odrzuciło propozycje dopuszczenia sprzedaży płynów beznikotynowych w pojemnikach większych niż 10 ml (zwykle 60 ml), co dałoby użytkownikom możliwość dodawania własnej „bazy nikotynowej” według własnych preferencji. Zmianę tę sugerowały firmy z branży tytoniowej, argumentując, że jej brak może doprowadzić do powstania „szarej strefy” i narazić konsumentów na niebezpieczne, niedopuszczone do obrotu produkty. Ministerstwo stoi na stanowisku, że umożliwienie użytkownikom dodawania „bazy nikotynowej” do płynów beznikotynowych stwarza poważne zagrożenie dla zdrowia, ponieważ uniemożliwia kontrolę stężenia nikotyny w produkcie.

Nowa wersja projektu nie tylko wprowadza sześciomiesięczny okres przejściowy, lecz także wymaga notyfikacji Komisji Europejskiej — procesu, który potrwa trzy miesiące. Projekt będzie jednak mógł zostać złożony dopiero po zatwierdzeniu przez Radę Ministrów, co jeszcze nie nastąpiło. W konsekwencji Ministerstwo Zdrowia szacuje, że ustawa wejdzie w życie nie wcześniej niż w drugim kwartale 2025 r.

Apele o kompleksowe działania

Mecenas Fortak-Karasińska podkreśla, że proponowane zmiany nie spełniają postulatów środowisk prozdrowotnych dotyczących całkowitego zakazu sprzedaży e-papierosów. Wskazuje, że nie istnieją przeszkody prawne ani zakazy w prawie europejskim, które uniemożliwiałyby wprowadzenie całkowitego zakazu e-papierosów.

Fortak-Karasińska zwraca uwagę, że choć państwo członkowskie takie jak Polska musi notyfikować Komisję i przedstawić argumenty za wprowadzeniem zakazu określonej kategorii wyrobów tytoniowych, Komisja ma sześć miesięcy na zatwierdzenie krajowych przepisów. Wymóg konsultacji europejskich wynika z faktu, że europejska dyrektywa tytoniowa precyzyjnie określa zasady sprzedaży wyrobów tytoniowych, a każde odstępstwo wymaga uzgodnień na szczeblu europejskim.

Przykładem kraju, który pomyślnie przeszedł tę procedurę, jest Belgia — zakaz sprzedaży jednorazowych e-papierosów wejdzie tam w życie 1 stycznia 2026 r. w ramach krajowej strategii na rzecz pokolenia wolnego od tytoniu na lata 2022–2028.

Atrakcyjność jednorazowych e-papierosów dla młodzieży

Według raportu Rotary Club Warszawa oraz Instytutu Badań Rynkowych i Społecznych, przygotowanego z okazji Światowego Dnia bez Tytoniu, młodzież uważa jednorazowe e-papierosy za najbardziej atrakcyjny produkt nikotynowy (37% odpowiedzi), przed podgrzewaczami tytoniu (26%) i woreczkami nikotynowymi (10%). Co ciekawe, 69% młodych ludzi deklaruje, że używanie produktów nikotynowych jest w Polsce problemem.

Autorzy raportu podkreślają, że egzekwowanie prawa w obszarze produktów nikotynowych jest nieskuteczne i konieczna jest implementacja zaległych dyrektyw, na przykład tych dotyczących smakowych podgrzewanych wyrobów tytoniowych.

O autorze Matthew Ma

With over a decade of experience in the e-cigarette industry, Matthew Ma is a seasoned expert in both the manufacturing and usage aspects of vaping products. His extensive background has provided him with a deep understanding of the intricacies and evolving dynamics of e-cigarettes.

Zobacz wszystkie artykuły autora Matthew Ma →

Może Cię również zainteresować

Planujesz własną linię e-papierosów?

Opowiedz nam o swoim rynku docelowym i wymaganiach — nasz zespół zaproponuje konfiguracje zgodne z przepisami i prześle wycenę w ciągu 24 godzin.