Nowa ustawa opodatkowująca zarówno liquidy, jak i urządzenia wywołuje oburzenie w sieci i obawy przed rosnącym czarnym rynkiem
Nowa ustawa akcyzowa w Polsce, która w unikalny sposób opodatkowuje nie tylko liquidy, ale także urządzenia do wapowania wielokrotnego użytku i ich kartridże, wywołała wśród konsumentów znaczny gniew i rozczarowanie. Media społecznościowe zalały wpisy i filmy pokazujące nowe, znacznie wyższe ceny, a wielu użytkowników twierdzi, że to „podwójne opodatkowanie“ jest absurdalne i popchnie ich z powrotem ku tradycyjnym papierosom albo w stronę niekontrolowanej szarej strefy. W odpowiedzi ruszyła petycja zatytułowana „Oddajcie mi moje wapowanie“, wzywająca do zniesienia podatku, który określa jako „prohibicyjny“.
Nowe przepisy, będące częścią nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym uchwalonej 20 lutego, weszły w pełni w życie 1 września, po dwumiesięcznym okresie przejściowym, w którym sprzedawcy mogli wyprzedać stare zapasy. Ustawa wprowadziła akcyzę w wysokości 40 zł za sztukę urządzeń do wapowania oraz podobną podwyżkę dla liquidu zawartego w jednorazowych e-papierosach. Dochodzi to do dotychczasowej akcyzy na liquidy, która również rosła.
Krytycy argumentują, że tworzy to bezprecedensową w UE sytuację, w której osobno opodatkowane są zarówno system podawania (urządzenie wielokrotnego użytku / kartridż), jak i materiał eksploatacyjny (liquid). Mecenas Paweł Osiński, autor petycji, porównał tę sytuację do „opodatkowania kieliszków i gilz papierosowych“ obok alkoholu i tytoniu, które zawierają. „Równoległe opodatkowanie kartridża i liquidu w praktyce oznacza podwójne opodatkowanie tego samego bytu funkcjonalnego, co nie tylko jest ekonomicznie nieuzasadnione, ale może też zostać uznane za naruszenie zasady sprawiedliwości podatkowej“ – stwierdza Osiński.
Posunięcie to było też zaskoczeniem. Jak wskazuje Osiński, wiceminister finansów Jarosław Neneman publicznie zapewniał w 2024 roku, że nowa akcyza obejmie wyłącznie jednorazowe e-papierosy. Do stycznia 2025 roku stanowisko rządu się jednak zmieniło – rozszerzono definicję e-papierosa o urządzenia wielokrotnego użytku i ich kartridże z wbudowanymi elementami grzewczymi.
Petycja argumentuje, że ta „radykalna, nieprzemyślana i prohibicyjna podwyżka akcyzy“ sprawia, że produkty bezdymne, stanowiące dla wielu palaczy realną alternatywę, stają się znacznie mniej opłacalną i dostępną opcją niż tradycyjne papierosy. W połączeniu z trudnościami w legalnym przestrzeganiu przepisów już przynosi to konsekwencje. „Liczne stacjonarne punkty sprzedaży i sklepy internetowe, które dotąd działały zgodnie z przepisami, zamykają się lub ograniczają działalność“ – zauważa Osiński.
Główną obawą jest nieuchronny rozwój szarej strefy i czarnego rynku. Komentarze w mediach społecznościowych już pokazują, że użytkownicy aktywnie szukają tańszych produktów za granicą lub na nieregulowanych platformach internetowych, takich jak AliExpress i Temu. Petycja ostrzega, że ta zmiana sprawi, iż konsumenci będą używać produktów nieznanego pochodzenia, pozbawionych podstawowych informacji o składzie, producencie czy standardach jakości, co stoi w bezpośredniej sprzeczności z celami zdrowia publicznego.
Petycja wzywa do kompleksowej i spójnej regulacji produktów nikotynowych w Polsce. Jej kluczowe postulaty to:
- Zniesienie lub obniżenie akcyzy w wysokości 40 zł na urządzenia do e-papierosów i kartridże.
- Przywrócenie przewidywalnego i racjonalnego systemu opodatkowania liquidów nikotynowych.
- Przeprowadzenie rzetelnej analizy skutków obecnych przepisów z udziałem niezależnych ekspertów i organizacji konsumenckich.
Petycja zostanie złożona do komisji sejmowej do rozpatrzenia. Podczas gdy eksperci nadal argumentują, że alternatywne formy nikotyny są kluczowym narzędziem ograniczania zagrożeń zdrowotnych związanych z paleniem, nowa polityka podatkowa polskiego rządu jest przez wielu postrzegana jako krok przynoszący efekt odwrotny do zamierzonego – mogący podważyć wysiłki na rzecz redukcji szkód i wzmocnić nielegalny handel.